Nieuws najaar 2010

 

Voorwoord van Jan Erik Barendsen | Speculaasbakkerij in stijl Camera Obscura | Arrangement 'Brood & Spelen' | Stadswandeling met gids | Herfstvakantie vol speculaasverhalen | Oer-Hollands banket centraal in veelzijdige Speculaasworkshops | Sfeervolle Midwinteractiviteiten | Opbouw wikipedia voor de bakkerij |

 

en verder:

RECEPT: Gugeltopf of tulband
HISTORIE: Sint Hubertusbroodjes op 3 november
SPREEKWOORD: "Wilt ge brood hebben, … "

 

**********

Beste Vrienden,

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Herfst 2010: speculaas in de hoofdrol

Na een succesvolle zomer, met maar liefst 11.000 mensen die het museum bezochten, maken we ons op voor de herfst. Een kleurrijk bakkerijseizoen waarin de hoofdrol dit jaar voor het populairste herfstbanket aller tijden is: spekulatius, spikkelassie ofwel speculaas.

 

Een seizoen waarin we de digitalisering van de cultuurhistorie van de bakkerij willen voltooien. Naar verwachting zijn we eind dit jaar online. Tussentijds kunt u de vorderingen volgen via facebook, twitter en de blog van het Nederlands Bakkerijmuseum.

 

Verder verwachten wij binnenkort de financiering voor de verbouwing van de ‘demonstratie bakkerij’ rond te krijgen. We houden u daarvan op de hoogte.

 

Dan is de herinrichting van de zolder van locatie Het Pand bijna klaar. Daar wordt de geschiedenis van onder andere speculaas, koek en roggebrood op een visueel aantrekkelijke manier gepresenteerd. Pronkstuk is de speculaasbakkerij met tableaux vivants gebaseerd op tekeningen van Anton Pieck en beschrijvingen uit de Camera Obscura.

 

In de herfstvakantie houden we een ‘speurtocht naar speculaas’ voor jong en oud. Zij kunnen zelf speculaaspoppen maken en een optreden van de populaire bakker Fred bijwonen.

 

Vanaf oktober start ook het ludieke arrangement Brood & Spelen. Tegen het decor van een middeleeuwse stadsmuur leren de deelnemers de fijne snufjes van het bakkersvak.

 

U leest het, het museum groeit, bloeit en blijft doorbakken. Beleef het mee en bewonder onze prachtige collectie. Breng uw zakenrelaties mee en maak anderen attent op onze unieke activiteiten. Graag tot binnenkort!

 

Jan-Erik Barendsen
Directeur


naar boven


**********

Nieuwe Speculaasbakkerij in stijl Camera Obscura

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Op de eerste verdieping van Het Pand verrijzen dit jaar enkele nieuwe afdelingen die op uitermate visuele wijze de geschiedenis van onder andere speculaas, koek en roggebrood toegankelijk maken.
Op basis van tekeningen van Anton Pieck en de beschrijvingen uit de Camera Obscura van Hildebrand verrijst als eerste een speculaasbakkerij annex winkeltje.

 


In de speculaasbakkerij worden straks 'tableaux vivants' gepresenteerd o.b.v. Anton Pieck en beschrijvingen uit de Camera Obscura.

 

In deze speculaasafdeling worden enkele ‘tableaux vivants’ gecreëerd. In het nagebouwde pandje zien we rechts een ambachtelijke speculaasbakkerij, ingericht in de stijl van rond 1900. De bakkers zijn er hard aan het werk voor de feestdagen.

 

Aan de linkerzijde wordt een scène in de woonkamer van de banketbakker weergegeven. Daar zit de familie van de bakker, samen met enkele chique ‘joffers’ uit het dorp, te werken. Ze zijn aan het koekvergulden, het versieren van afbeeldingen in speculaas met onder andere bladgoud, papieren sierranden, snoepgoed en glazuur.

 

In de ruimte vóór de winkel annex bakkerij staan diverse ambachtelijke speculaasmachines opgesteld evenals – uiteraard – tal van koekplanken. De historie van het snijden van deze prenten en de beoogde symboliek wordt daarbij uitgebreid uit de doeken gedaan.


naar boven


**********
Arrangement 'Brood & Spelen'

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Het museum biedt grote en kleine groepen een ruime keus aan arrangementen. In deze nieuwsbrief brengen wij u graag het arrangement 'Brood en Spelen' onder de aandacht.
Een cultureel en actief programma waarbij u wordt ontvangen met koffie en een Reuze-roomboterkrakeling.

 

U leert vervolgens onder leiding van één van onze bakkers zelf broodfiguren maken waarna u het museum gaat bekijken. Het programma wordt afgesloten met een broodmaaltijd in historische ambiance.

 

 

Een prima idee voor een dagje uit

Het arrangement 'Brood & Spelen' kan het hele jaar door geboekt worden en duurt een dagdeel. De kosten bedragen € 21,95 voor volwassenen en € 18,95 voor de jeugd van 4 t/m 12 jaar.

 

Programma

  • U wordt een volleerde bakker of bakster op een wel heel bijzondere locatie. U gaat namelijk aan het werk tegen het décor van een middeleeuwse stadsmuur. Deze loopt dwars door het museum heen en vormt de achtergrond van het leukste museumtheater in Nederland.
  • De bakker vertelt u eerst alles wat ooit wilde weten over brood, meel, gist en water maar nooit durfde te vragen… Hij laat zien hoe de diverse broodfiguren worden gemaakt. Afhankelijk van het jaargetijde kan dan zo maar een nestje met vogels zijn, een zwaan, een palmtak of een dennenappel.
  • Terwijl het brood wordt afgebakken bezichtigd u het museum. U wandelt door de smakelijke geschiedenis van brood en banket, ondergebracht in 2 voormalige stadsboerderijen uit de middeleeuwen, een stalhouderij en een ondergronds kelderlabyrint.
  • Na uw rondgang door het museum serveren wij u een smakelijke broodmaaltijd met Bruine Bollen, Vloerkadetten, Suikerbrood en Krentenwegge. Daarbij drinkt u koffie, thee, melk of karnemelk.
  • De lunch wordt in principe geserveerd in het museum. Indien de groep te groot is wijken wij uit naar het nabijgelegen partycentrum ‘De Franse School’.

 

naar boven


**********
Stadswandeling met gids

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Het Nederlands Bakkerijmuseum organiseert het hele jaar door stadswandelingen door de oude Hanze- en vestingstad Hattem. Onder leiding van een gids maakt u kennis met dit pittoreske stadje op de grens van de uiterwaarden langs de IJssel en de Veluwse bossen.

 

De stad Hattem of 'Hatheim' kent een lange voorgeschiedenis. In 1299 ontving de nederzetting haar stadsrechten en werden stevige stadsmuren en stadspoorten gebouwd. De hertogen van Gelre verbleven regelmatig op het kasteel de Dikke Tinne. Hoewel het kanongebulder uit die eeuwen allang vervlogen is en de kruitdampen zijn opgetrokken, herinnert nog veel aan de rijke geschiedenis van deze vesting- en Hanzestad.

 

 

De wandeling is geschikt voor volwassenen en de oudere jeugd en duurt circa 1½ uur. U wandelt langs eeuwenoude stadsmuren en – stadspoorten en maakt onder andere kennis met het Daendelspoortje, de Franse School, het Pand der Liefde, de Verkentoren, de Heemtuin en de Dijkpoort.


Klokgeveltjes en stille straatjes wisselen elkaar af met prachtig gerestaureerde monumenten, een kruidentuin en een breed winkelassortiment.

 

Prijs: groepen tot 10 personen: € 25,00 per groep. Groepen vanaf 10 personen € 2,50 p.p. Reserveringskosten: administratie kosten € 3,50. Graag tijdig reserveren.

 

naar boven


**********
HERFSTVAKANTIE VOL speculaasverhalen

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Speurtocht naar speculaas

 

Wat hoort er meer bij de herfst dan de geur van versgebakken speculaas: dat eeuwenoude koekje dat in het buitenland ook bekend staat als spekuloos, spikkelassie en spekulatius. In het Nederlands Bakkerijmuseum pakken ze dit thema aan om er een bere-gezellige boel van te maken tijdens de Herfstvakantie.

 

Twee weken lang - van 16 oktober tot en met 31 oktober - is er van alles te beleven voor jong en oud. Dit alles onder het motto: De Speurtocht naar Speculaas.

 

Je eigen Speculaaspop maken!

Elke dag worden er speculaaspoppen gemaakt in het museum. De jonge bakkers krijgen daarbij hulp van de bakker. Reserveren vooraf is niet nodig en er zijn geen extra kosten verbonden aan deze -doe-het-zelf- activiteit. Van dinsdag tot en met zaterdag kunnen kinderen bakken van 11.00 tot 16.00 uur. Op zondag en maandag wordt er gebakken tussen van 14.00 tot 16.00 uur.

 

Familievoorstellingen

De speciale kindervoorstellingen van de populaire bakker Fred zijn - na vele verzoeken tijdens de zomervakantie - weer terug. Als geen ander weet hij de kinderen (en daarmee ook de begeleiders) te bespelen. Hij staat daarmee garant voor een memorabel bezoek aan het leukste bakkerijmuseum van ons land. De kindervoorstellingen vinden plaats elke dinsdag, woensdag en donderdag om 12.00 en om 15.00 uur. Reserveren is niet nodig, op tijd komen wel.

 

Specialiteiten

Als u het museum binnenkomt, volgt u gewoon de geur van versgebakken speculaas om de nostalgische, 19e eeuwse bakkerij te vinden: daar worden tijdens de Herfstvakantie tal van speculaasspecialiteiten gebakken. Deze kunt u proeven tijdens een kopje koffie/ thee op de deel. Ook zijn deze heerlijkheden te koop in de museumwinkel.

 

Praktische informatie

Het museum is tijdens de vakantie van dinsdag tot en met zaterdag open van 10.00 tot 17.00 uur en op zondag en maandag van 13.00 tot 17.00 uur.

 

naar boven

 

**********
Oer-Hollands banket centraal in veelzijdige Speculaasworkshops in NOVEMBER

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

In de maand november en in de eerste week van december organiseert het museum bijzondere workshops waarin deelnemers alles leren over het maken en verwerken van ambachtelijk speculaas. Een prima uitgaanstip voor een dagje uit met personeel, familie en/of vrienden! Opgave is vanaf NU mogelijk.

 

Het speculaasje als Oudhollands banket kennen we in vele soorten en maten. Het knapperige koekje kan terugzien op een lange geschiedenis waarin Germanen, pausen, opstandelingen, Sinterklaas, de Verenigde Oost-Indische Compagnie, koekplanken, liefde, de Camera Obscura en een rijwielfabriek een rol speelden. De workshops vinden driemaal in de week plaats: op woensdag, donderdag en vrijdag.

 

De verdere details zien er als volgt uit:

  • Groepsgrootte: groepen vanaf 6 personen. U kunt zich zowel als groep of als individu opgeven. Bij minimale deelname van 10 personen wordt de workshop gehouden.
  • Duur: 3 uur.
  • Tijdstip: van 10:00 tot 13:00 uur of van 13:30 tot 16:30 uur.
  • Reserveren: ja, bij voorkeur ruim van te voren.
  • Prijs: € 22,50 voor volwassenen.
  • Inclusief: entree, koffie/thee of warme chocolademelk met gevuld speculaas, workshop, tasje met informatie en recepten.
  • Reserveringskosten: geen.

 

Programma

  • Ontvangst met koffie / thee.
  • Uitleg over de geschiedenis van speculaas met accent op de grondstoffen.
  • Het zetten van een ambachtelijk speculaasdeeg.
  • Uitleg over gevuld speculaas.
  • Speculaasvormen maken met behulp van koekplanken: vormen lossen, op de juiste manier op de bakplaat leggen en afbakken.
  • Maken van een hart van gevuld speculaas.
  • Pauze met koffie/ thee/ warme chocolademelk en gevuld speculaas.
  • Koekvergulden met behulp van glazuur, papierstroken en suikertjes.
  • De resultaten worden gezamenlijk doorgenomen en u ontvangt een tasje met recepten en informatie.
  • Tip: neem uw camera mee!

 

naar boven

 

**********
Sfeervolle Midwinteractiviteiten zorgen voor winterse ambiance tijdens KERSTVAKANTIE

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Het Nederlands Bakkerijmuseum staat traditiegetrouw borg voor een sfeervolle afsluiting van het jaar. Tijdens de kerstvakantie, van 18 tot en met 30 december, steken de kinderen zelf de handen uit de mouwen om lekkere kerstkoeken te maken. In het theater vinden er geweldig leuke familievoorstellingen plaats en in de 19e eeuwse bakkerij worden diverse smakelijke bakdemonstraties verzorgd.

 

Kinderen steken de handen uit de mouwen!

Wie in de kerstvakantie de stadsmuren van eeuwenoud Hattem binnenwandelt zal van veraf al de geur van verse koekjes ruiken. Bijna elke dag kunnen kinderen zelf kerstkoeken maken in twee kleuren deeg (waaronder een chocoladedeeg) in de vorm van bijvoorbeeld een kerstboom of een kerstster. De jonge bakkers krijgen daarbij hulp van de bakker. Reserveren vooraf is niet nodig en er zijn geen extra kosten verbonden aan deze -doe-het-zelf- activiteit.

 

 

Tweede Kerstdag

Vervelen hoeft niet op Tweede Kerstdag want met een bezoek aan het grootste bakkerijmuseum van Nederland zit u altijd goed. Het museum opent haar deuren tussen 13:00 en 17:00 uur. Onder het motto ‘Kerstkoeken bakken met de Kerstbakker’ kunnen de jongste museumgasten koeken leren bakker tussen 14.00 en 16.00 uur.

 

Demonstratie IJsschotsen maken

Kom kijken bij de echte bakkers en vraag deze vakmannen het bakkershemd van het lijf! Zij verzorgen bakdemonstraties waarin ze 'verrukkullukke' ijsschotjes maken. Deze demo’s vinden plaats op dinsdag, woensdag, donderdag en vrijdag tussen 10:00 en 13:00 uur.

 

Museum gesloten

Het museum is tijdens de Kerstvakantie gesloten op Eerste Kerstdag, op 31 december en op 1 en 2 januari.

 

naar boven


**********
Opbouw bakkerijwiki met vaart van start

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

In de voorjaarseditie van deze museale nieuwsbrief hebben we u voor het eerst kennis laten maken met het Project Digitalisering. Met financiële steun van de overheid en de branche werkt het museum aan de opbouw van een wikipedia over brood en banket en een zogeheten calendarium met soortgelijke, beknopte, info voor het museumpubliek. Achter de schermen wordt inmiddels druk geschreven aan artikelen voor de bakkerijwiki en het verzamelen van beeldmateriaal.

 


Animatie van gescande voorbeelden m.b.t. het Koninklijk Huis.

 

1. taart familie [5 sec.], 2. nieuwsbericht [20 sec.], 3. bruidstaart [5 sec.], 4. nieuwsbericht NBV [35 sec.], 5. koninklijk bedankje aan Nederlandsche Banketbakkers Vereeniging (NBV) [25 sec.]

 

De medewerkers van het Gronings Archief stonden de afgelopen maanden garant voor het scannen van meer dan 40.000 pagina’s aan historisch materiaal uit het documentatiecentrum van het museum.

 

Deze documenten moeten dienen als basis voor de teksten waarmee de bakkerijwiki en het calendarium tot eind 2011 worden gevuld. Onder leiding van projectbureau ABC cultuur worden beide databanken vormgegeven en qua beleid aangestuurd.

 

Doelstellingen

 

Zoals u zich wellicht nog herinnert, is het doel van het project tweeledig:

  • Ten eerste zal het museum cultuurhistorische kennis en kennisbronnen (boeken, archieven etc.) met betrekking tot het ambacht van de bakker en zijn brood- en banketproducten digitaal beschikbaar stellen aan het algemene publiek èn aan de branche. Daarbij worden ook onderwerpen als de maatschappelijke, de economische en de sociale aspecten van het vak onder de loupe genomen. Er wordt vanuit gegaan dat de brancheleden zelf in voldoende mate beschikken over de meer bakkerstechnische informatie.

  • Ten tweede wordt de museale collectie gepresenteerd in een visueel aantrekkelijke presentatie. De voorwerpen worden daarbij gekoppeld aan de beschikbare kennis over het object.

 

Bijdrage branche


 

Eind 2010, begin 2011 zal het museum u in staat stellen om kennis te maken met de eerste resultaten via het web. Ook wordt op korte termijn gestart met het opbouwen van netwerken via sociale media als Tweets, Facebook en blog-posts.

 

De branche zal daarmee in de gelegenheid worden gesteld zijn mening te geven, een bijdrage aan het project cq de teksten te leveren of passende kennis aan te dragen.

 

naar boven


**********
Recept van een Gugelhopf of tulband

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Uit 1713 stamt het volgende recept voor het bakken van een tulband voor de feestdagen.

 

Ingrediënten

  • 450 gram bloem
  • 100 gram suiker
  • 160 gram boter
  • 3 eierdooiers
  • 30 gram gist
  • ¼ liter melk
  • mespunt zout

 

Werkwijze

  • Brokkel de gist in een kopje lauwe melk en strooi er wat suiker en bloem overheen.
  • Laat dit beginnen te rijzen.
  • Roer de niet te koude boter tot een romige massa en meng er dan de overige ingrediënten door en als laatste het gistmengsel.
  • Schep het beslag in een tulbandvorm. Deze mag voor niet meer dan driekwart gevuld zijn.
  • Laat het beslag op een warme plek tot de rand rijzen.
  • Zet de tulband vervolgens in een zeer hete oven. Als de bovenzijde een korst heeft gevormd, tempert u de temperatuur tot matig gedurende ongeveer drie kwartier.

 

Bron: De Gecroonde Kraekeling–Cultuurgeschiedenis van de bakkerskunst–Samengesteld door Hans Jürgen Hansen, Nederlandse bewerking door Wina Born. NV Gebr. Zomer & Keunings Uitgeversmaatschappij, Wageningen, 1968.

 

naar boven


**********
HISTORIE: Sint Hubertusbroodjes op 3 november

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

Eén van de méést gewijde, folkloristische broden in de herfstperiode is dat van Sint Hubertus, patroon van de jagers die zijn feestdag vierde op 3 november.


 

Vroeger leidde men jachthonden de kerk in om ze te laten zegenen op Sint Hubertusdag. Dit werd gezien als voorbehoedmiddel tegen hondsdolheid. Om diezelfde reden at men die dag de door de kerk gewijde Sint Hubertusbroodjes.

 

De broodjes stonden ook bekend als huupkes, huibertjes, huibjes en opkes. In Tilburg, Oisterwijk, Kaatsheuvel en andere plaatsen was het tot voor kort nog gebruikelijk dat tienduizenden Hubertusbroodjes werden gebakken ter gelegenheid van 3 november. Kenmerkend is ook dat de broodjes aaneen worden gebakken in de oven.

 

De naam van Sint Hubertus wordt nog wel eens verward met die van Sint Obertus of Aubertus, een bisschopsbakker die van zijn vakmanschap gebruik maakte om broodjes voor de armen te bakken.
 

naar boven
 

**********
Spreekwoord

Nederlands Bakkerijmuseum | Oktober 2010

 

"Wilt ge brood hebben, leg u op de oven niet te slapen"

Als je iets wilt presteren, steek dan je handen uit de mouwen.

 

naar boven
 

**********