Nieuws voorjaar 2013

 

Voorwoord van Fred Voskuil | Horeca/bakkerij broodnodig | Kennisoverdracht: toen en nu | Inmaakkeuken van weleer | De stal van St. Autbertus | Stichting Museum Activiteiten Hattem | Schoolvakanties

 

 

**********

Beste vrienden,

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

Als u deze nieuwsbrief onder ogen krijgt zijn de medewerkers van het Bakkerijmuseum alweer druk doende met de voorbereidingen van de voorjaarsvakantie (16 februari t/m 3 maart). Februari kan een gure maand zijn en dat is een reden te meer om een bezoek te brengen aan het Museum.

 

Kom u warmen bij het vuur van de takkenbossenoven of geniet van een kop gloeiende chocolademelk met een lekkernij uit eigen bakkerij in de oude Gelagkamer. Vergeet voor een moment de sombere winterdagen door te luisteren naar vrolijke verhalen in het Museumtheater.

 

Kinderen kunnen ook weer zelf aan de slag deze vakantie. Van zelf koeken bakken worden ze blij en blije kinderen geeft blije ouders dus leest u snel onze activiteitenagenda onder aan deze nieuwsbrief en doe uw voordeel ermee!

 

Fred Voskuil
Directeur-Conservator

 

naar boven

 

**********

Horeca/bakkerij broodnodig

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

Met de komst van Rianne van der Worp als facilitair manager is voor het Bakkerijmuseum een nieuw tijdperk aangebroken. Rianne zal voortborduren op bestaande succesformules maar ook haar eigen stempel drukken op onze organisatie.

 

Met de veranderingen die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd is de horeca afdeling van het museum nu een belangrijke bron van inkomsten die onontbeerlijk is om het Bakkerijmuseum levensvatbaar te houden voor de toekomst. De nieuwe moderne bakkerij is daar in korte tijd een onmisbaar onderdeel van geworden. Werd er in 2011 nog regelmatig brood en banket betrokken van derden, in 2012 kon het Bakkerijmuseum helemaal in haar eigen behoeften voorzien.

 

Korte lijntjes en een goede coördinatie binnen het museum tussen vraag(horeca) en aanbod(bakkerij) garanderen een beter rendement. Rianne heeft dit tot één van de speerpunten van haar werkzaamheden gemaakt.

 

naar boven

 

**********

Kennisoverdracht: toen en nu

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

Het jaar 2013 zal voor wat betreft de collectie helemaal in het teken staan van het Kenniscentrum.

 

Vakboeken voor iedereen beschikbaar

Een substantieel deel van onze vakboeken is inmiddels gedigitaliseerd en daarmee via de Bakkerijwiki beschikbaar gemaakt voor derden.

 

Bibliotheek en bakkerskantoor

Momenteel wordt er binnen het Bakkerijmuseum een ruimte gecreëerd waar bezoekers op aanvraag en onder begeleiding documenten kunnen raadplegen voor verdere verdieping. Daarnaast komt een enscenering van een bakkerskantoor uit het begin van de vorige eeuw. Een periode waarin kennisoverdracht veel meer een zaak was van mondelinge overlevering, van vader op zoon, dan van vakliteratuur.

 

naar boven

 

**********

Inmaakkeuken van weleer

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

Nu we tegenwoordig het hele jaar door kunnen beschikken over fruit spelen het inmaken en konfijten daarvan nauwelijks meer een rol in de moderne bakkerij. Echter tot ver in de vorige eeuw was fruit een seizoensproduct.

 

In de oogstperiode was het aanbod groot en de prijs relatief laag. Voor de bakkersvrouwen van toen het moment om in te kopen en in te maken en er op deze manier zorg voor te dragen dat er in de bakkerij nooit een tekort ontstond aan vruchten van eigen bodem.

 

Deze drukke maar vrolijke tijd is sfeervol beschreven door Mieke Krul in haar boek 'Maison Krul' over de voormalige luxe banketbakker aan het Haagse Noordeinde.

 

In de nazomer was het in de keuken daar een drukte van jewelste die begon met het grondig reinigen van bokalen, vaten, tonnen, kuipen, manden en zakken waarin de herfstoogst werd bewaard. De kelders werden geschrobd en opnieuw gekalkt om schimmel en ongedierte te weren. Daarna ging men naar de markt om de beste vruchten in te slaan en in te maken. De schillen en pitten werden vaak bewaard als ondersteuning bij het geleren van jam of om azijn voor eigen gebruik te maken.

 

Binnenkort te bewonderen: de inmaakkeuken

Op de eerste verdieping van het Backhuijs wordt het komende jaar een enscenering van een inmaakkeuken voltooid. Deze nieuwe ruimte biedt tevens de mogelijkheid om de collectie-objecten die onder het thema kokerij vallen te exposeren.

naar boven

 

**********

De stal van Sint Autbertus

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

Naast de Kapel in de kelder van het Backhuijs wordt een stal nagebouwd die onderdak moet bieden aan de 'ezel van Sint Autbertus'. Sint Autbertus is de schutspatroon van de bakkerij en de ezel speelt een hoofdrol in de legende over deze bakker-monnik.

 

Leest u onderstaand artikel uit Het Bakkersvakblad van 17 april 1942.

 

foto rechts: St. Autbaert, de schutspatroon der bakkers in de OLV-kerk te Antwerpen.

 

Hoe een edelknaap bakkersleerling werd

ZIJN WIEG MOET gestaan hebben in Frankrijk en wel op een der prachtige kastelen, dat door zijn ouders werd bewoond. De edelknaap voelde blijkbaar niet veel voor de genoegens van het jonge ridderschap. Zijn aard was mystiek, vaak trof zijn vader hem aan in vroom gepeins. De jacht, het voornaamste vermaak der jonge ridders, was hem een gruwel, een wreed vermaak. Autbaert was een dromer, een fantast, "die de geneughten ende die ryckheyt ende die weelde der werrelt versmaede en leefde in penetentien, gevende gaerne der armen ootmoedighlyck omme Godes wille!".

 

WAARSCHIJNLIJK HEEFT hij thuis menige onaangenaamheid moeten slikken over dit weinig krijgshaftige optreden. De directe aanleiding wordt ons niet gemeld, maar wel het feit, dat de jonge Autbaert plotseling het voorvaderlijk bezit verlaat om op eigen wieken te gaan drijven. De geschiedschrijver zegt over de beweegreden: "Hij wilde Gode naerstighlyck dienen ende hij toog in een vremt lant ...".

 

NOORDWAARTS GAAT DE REIS, weldra ligt het Franse middengebergte achter hem en strekt het laagland zich voor hem uit. Autbaert passeert de grens en komt in het land der Belgen. Daar, te Doornik, neemt hij zijn intrek bij een eenvoudige man, die er "op een kleen burchtgen woonde", in schrille tegenstelling tot de prachtige behuizing op het kasteel van zijn ouders. Deze vrome gastheer weet echter devotie aan werklust te paren.

 

WELDRA STAAT AUTBAERT in werkkiel en met een sloof voor aan de trog te kneden, want zijn vriend is niet alleen een kluizenaar, maar ook een bekwame bakker. Autbaert is een leergierige leerling. Zijn patroon is van mening dat hij de kneepjes van het bakkersvak wel spoedig onder knie zal hebben. Zelden heeft hij zo'n attente leerling gehad. De bakkerspatroon uit Doornik besluit nu alle luie en gemakzuchtige leerlingen, waarmee hij zoveel werk heeft, maar weg te sturen en voortaan de zaak alleen te drijven met Autbaert, die de hulp krijgt van een gedresseerd ezeltje. Dit sobere dier "placht dat coren ter mole te draegen ende dat meel weder te brengen".

 

Bevlogen vakbroeder en de ezel

DE DRESSUUR GAAT intussen verder. De bakker en zijn leerling slagen er zelfs in om het slimme dier de weg naar hun klanten te leren. Weldra zullen ze nu alle tijd hebben om het bakprocede te verbeteren en onderhand hun vrome gesprekken te voeren. De ezel zou wel voor het rondbrengen en voor het geld zorgen! Daarom krijgs deze bakkersezel "ëenen korf op synen rug ende aan syn hals een beurse". Wat is nu eigenlijk eenvoudiger dan deze maatregel! Als nu maar iedereen stipt eerlijk het brood uit de mand neemt en het geld in de beurs doet, dan zal dit op den duur een enorme tijdsbesparing geven. Inderdaad, het blijkt, dat de bakker niet vergeefs een beroep heeft gedaan op de eerlijkheid van de bevolking van Doornik. Niemand denkt er aanvankelijk aan om niet aan zijn verwachting te voldoen. De zaak loopt als op rolletjes. Steeds brengt het langorige beest een lege mand en een volle beurs naar de bakkerij.

 

AUTBEART WOONDE lange tijd "mit desen eerbareren backer en sy leefden altoos geluckiglyck". Als de hoogbejaarde bakker sterft, besluit Autbaert de zaak onder de oude firmanaam en met dezelfde personeelbezetting voort te zetten en alles gaat inderdaad in hetzelfde spoor voort. Maar dan gebeurt er plotseling iets onaangenaams. De geldbuidel schijnt in die dagen een kleine tournee door de straten van Doornik gemaakt te hebben. We lezen in de kroniek de volgende ontstellende mededeling. "Op een tyd, dat Autbaert syn ezel in de stadt had gesonden, mit de corve en mit broot. Daer waren enkele luyden, die hadden broot uit de corve genomen, maar sy hadden gheengelt in die beurse gedaen, sodat Autbaert so veel gelts in der beurse niet en vond, als hy broots in die corve gedaen had ...?"

 

"O, mundus mundus injustus!"

HET ROTSVASTE VERTROUWEN, dat Autbaert in zijn klanten had, was dus jammerlijk geschonden. De schok kwam hevig aan! De aardigheid was hierdoor zelfs van het bakken af en volgens de legende moet de teleurgestelde bakker hebben uitgeroepen: "o mundus mundus injustus!". Deze wanhoopskreet wordt ter wille van lekebroeders door de geschiedschrijver aldus vertaald: "o werelt, werelt, zy dy dus onrechtvaerdigh ...!. In goed verstaanbaar Hollands moet Autbaert eraan toegevoegd hebben: "soo wil ick nooyt meer backen!".

 

ZO EINDIGDE DEZE illusie, doordat er te veel vertrouwen in de mensen gesteld was. Gelukkig, dat tegenwoordig de patroons minder gauw gedesillusioneerd zijn bij wanbetaling. Intussen blijft Autbaert bij zijn besluit. Hij wordt kloosterbroeder. Dikwijls dient hij het landvolk nog van advies, als het baksel mislukt is of het deeg niet wil rijzen, maar dat is ook het enige, dat hem aan zijn vroegere vak herinnert. Toen stierf plotseling de bisschop van Kamerijk en bij keuze werd Autbaert aangewezen om diens zetel te bezetten.

 

NOG STEEDS ZIJN in Nederland en België bakkerijen te vinden die de naam dragen van deze bevlogen vakbroeder.

 


Verhalen als deze vindt u ook in de Bakkerijwiki, evenals recepten, folklore en geschiedenis. Daarnaast worden nog tal van andere onderwerpen behandeld die met het ambacht van bakker en gebruiken rond brood en banket te maken hebben.


 

naar boven

 

**********

Stichting Museum Activiteiten Hattem

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

De drie musea in Hattem hebben de krachten gebundeld in de Stichting Museum Activiteiten Hattem.

 

Samenwerking

De directies van het Anton Pieckmuseum, het Voermanmuseum en het Bakkerijmuseum hebben in deze stichting plaatsgenomen. De stichting wordt financieel en inhoudelijk ondersteund door de Gemeente Hattem. De burgemeester en de beleidsambtenaar voor cultuur nemen twee keer per jaar deel aan de vergaderingen van de SMA.

 

Combikaart

Het Bakkerijmuseum is blij met deze vruchtbare samenwerking die er op gericht is de positie van de musea in Hattem te versterken. Een geslaagd project, voortgekomen uit deze alliantie, is de Combikaart. Hiermee krijgen bezoekers tegen een gereduceerd tarief toegang tot de drie musea.

 

naar boven

 

**********

Plezier en Actie tijdens schoolvakanties

Nederlands Bakkerijmuseum | Februari 2013

 

Ook dit jaar kan jong en oud zich weer vrolijk vermaken met vele bruisende activiteiten in de komende schoolvakanties. In het kort:

  • Voorjaarsvakantie za. 16 februari t/m zo. 3 maart. Kinderen kunnen zelf aan de slag, familievoorstellingen en demonstraties.
  • Tweede Paasdag maandag 1 april. Kinderen bakken hun eigen Paaskoek.
  • Meivakantie za. 27 april t/m zo. 5 mei. Kinderen kunnen zelf aan de slag, familievoorstellingen en demonstraties.
  • 2e Pinksterdag maandag 20 mei. Kinderen kunnen zelf vulkoeken bakken.
  • Zomervakantie van za. 6 juli tot zo. 1 september. Zelf vulkoeken bakken voor kinderen, Hoenwaardse Broeders en demonstraties in de takkenbosoven.

naar boven

 

***********************************************

Voor actueel nieuws in het museum, volg ons op en . Het Bakkerijmuseum heeft de Bakkerijwiki gelanceerd, een digitale, nationale encyclopedie over de rijke cultuurhistorie van brood en banket.

***********************************************